Industrijski dizajn je dekorativni ili estetski aspekt nekog proizvoda. Dizajn može da se sastoji od trodimenzionalnih karakteristika, kao što su oblik ili površina proizvoda, ili od dvodimenzionalnih karakteristika, kao što su šare, linije ili boje.
Industrijski dizajn se primenjuje u širokom spektru industrijskih i zanatskih proizvoda: od tehničkih i medicinskih instrumenata do satova, nakita i druge luksuzne robe; od didaktičkih kompjuterskih programa i kućnih aparata do arhitektonskih struktura; od tekstilnog dizajna do proizvoda namenjenih zabavi.
Da bi bio predmet zaštite, dizajn mora biti privlačan oku. To znači da je industrijski dizajn, pre svega, estetske prirode i ne štiti nikakve tehničke karakteristike proizvoda na koje se primenjuje.
Industrijski dizajn čini proizvod privlačnim i dopadljivim. Shodno tome, on dodaje komercijalnu vrednost proizvodu i povećava njegovu tržišnost.
Kada je industrijski dizajn zaštićen, vlasniku – bilo pojedincu ili kompaniji koja je registrovala dizajn – obezbeđuje se isključivo pravo protiv neovlašćenog kopiranja ili imitacije dizajna od strane trećih lica. Ovo omogućava da se ostvari pravična dobit od investicija. Efikasan sistem zaštite donosi koristi i potrošačima i javnosti u celini, podstičući poštenu konkurenciju i fer trgovinu.
Zaštita industrijskih dizajna doprinosi ekonomskom razvoju podsticanjem kreativnosti u industrijskim i proizvodnim sektorima, kao i u umetnosti i tradicionalnom zanatstvu. Ona utiče na proširenje poslovnih aktivnosti i povećanje izvoza domaćih proizvoda.
Stvaranje i zaštita industrijskih dizajna mogu biti relativno jednostavni i ne previše skupi. Mogu se obezbediti na razuman način od strane malih i srednjih preduzeća, kao i od strane pojedinačnih umetnika ili zanatlija.
Vlasnik industrijskog dizajna ima pravo da odluči ko može, a ko ne može da koristi industrijski dizajn. Vlasnik može dati odobrenje ili licencu drugim stranama za korišćenje dizajna, pod uslovima o kojima se međusobno dogovore.
Vlasnik takođe može prodati pravo na industrijski dizajn drugom licu, koje zatim postaje novi vlasnik industrijskog dizajna. Zaštita industrijskog dizajna prestaje na dan isteka njenog roka važenja, a dizajn tada postaje dostupan za javnu upotrebu.
Da bi uživao zaštitu, industrijski dizajn mora biti registrovan, u skladu sa Zakonom o industrijskom dizajnu. Da bi se registrovao, dizajn mora biti „nov“ ili „originalan“. „Nov“ znači da nijedan identičan ili veoma sličan dizajn nije postojao ranije.
Kada se dizajn registruje, izdaje se sertifikat o registraciji. Period zaštite traje pet godina, uz mogućnost daljeg obnavljanja do najviše 25 godina.
Prema zakonu o autorskim pravima, industrijski dizajn može biti zaštićen i kao umetničko delo, ako ispunjava uslove predviđene tim zakonom. Dizajn može uživati paralelnu zaštitu – i kao autorsko delo i kao registrovani industrijski dizajn.
Potrebno je preduzeti sledeće proceduralne korake:
Podnošenje prijave za registraciju industrijskog dizajna, koja sadrži:
Formular prijave,
Grafički prikaz dizajna, fotografije ili uzorak,
Dokaz o uplati takse,
Ovlašćenje, kada prijavu podnosi ovlašćeni zastupnik,
Dokaz o pravu prvenstva, ako se traži pravo prvenstva;
Formalno ispitivanje i plaćanje taksi,
Registracija i objavljivanje dizajna.
